Kmo’s staan financieel en emotioneel zwaar onder druk

Auteur: Partena Professional (HR Service Provider)
Leestijd: 4min

Didier Van Caillie, hoogleraar aan de universiteit van Luik en directeur van het ‘Centre d’étude de la performance des entreprises’, gaat dieper in op de woelige tijden die kmo’s momenteel doormaken.

Hoe kijkt u naar de huidige economische situatie?

De crisis die we nu kennen dreigt helaas nog erger te worden. Zelfstandigen en kmo’s zullen zwaarder worden getroffen dan grote ondernemingen. Ze zullen een aanzienlijk deel van hun kasreserves moeten aanspreken om het hoofd te bieden aan de stijgende kosten en de ingrijpende loonindexering in januari. Tot voor kort konden ondernemers met een concurrentievoordeel die stijgingen nog doorrekenen in hun prijzen. De daling van de vraag die eruit voortvloeide was in verhouding minder groot, omdat de klanten dat tot op zekere hoogte ‘incasseerden’. Vandaag heeft die elasticiteit in heel wat sectoren haar limiet bereikt. Elke bijkomende prijsverhoging zal een negatief gevolg hebben op de vraag en een impact op de omzet.

‘Steeds meer zelfstandigen in moeilijkheden doen een beroep op het OCMW.’

Goed kasbeheer is dus de cruciale factor ...

Het is uiteraard niet meer de enige factor. Naast de financiële reserves komen ook de ‘emotionele reserves’ in het gedrang. De weerbaarheid om deze opeenvolgende zware klappen op te vangen raakt uitgeput. Zelfs met financiële reserves achter de hand zien sommige kmo-leiders het einde van de tunnel niet meer. Steeds meer zelfstandigen in moeilijkheden doen een beroep op het OCMW. Dit kan paradoxaal lijken, maar misschien is het belangrijker om aan het mentale welzijn te denken dan aan zijn geldmiddelen, en om zich mentaal te wapenen om te blijven doorgaan, hoe zwaar de last ook is.

Kunnen ondernemingen regelingen treffen met hun klanten, banken, leveranciers?

In theorie kunnen ze altijd meer creatieve betaalmethodes bespreken. Maar de effecten van de huidige crisis dreigen aan te houden. Het is geen kwestie meer van drie of zes maanden uitstel, het gaat over veel langere termijnen. De kleinste ondernemingen hebben niet voldoende liquiditeiten om het hoofd boven water te houden. Vandaar de obsessionele angst van de centrale banken en beleidsmakers dat we in een recessie belanden. Overigens is de context van stijgende rentevoeten niet bevorderlijk voor een gesprek met zijn bankier.

Moeten we dus faillissementen bij de vleet verwachten?

De afgelopen weken gaat het aantal sluitingen in stijgende lijn. Het gaat hier vooral om bedrijven die weinig gedifferentieerde goederen en diensten aanbieden. We zien gemeenten waar bakkerijen sluiten... Als er daadwerkelijk een recessie komt, kunnen we een vloedgolf vrezen, maar ik verwacht eerder vrijwillige bedrijfsstopzettingen dan faillissementen of gerechtelijke herstelprocedures, vooral bij de zelfstandigen en kmo’s.

Waarom?

In vergelijking met crisissen uit het verleden bevinden we ons nu in een specifieke context. We kennen een situatie van quasi volledige werkgelegenheid, waarbij enorm veel vacatures niet ingevuld raken. Heel wat zelfstandigen en bedrijfsleiders van kleine ondernemingen die zich genoodzaakt zagen om hun zaak te sluiten, kunnen al naargelang hun competenties elders aan de slag in loondienst. Binnen 12 tot 18 maanden zien we misschien een grote verschuiving van de zelfstandige naar de loontrekkende activiteit.

En toch zijn er nog steeds veerkrachtige kmo’s. Wat zijn hun typische kenmerken?

Aan de ene kant heb je de ondernemingen die de voorbije jaren een ‘oorlogskas’ konden aanleggen, waardoor ze financieel enkele maanden kunnen overbruggen. Het gaat vaak om meer mature ondernemingen, doorgaans familiebedrijven, die in een of twee generaties werden opgebouwd. Ze hebben al erger meegemaakt en moeten niet putten uit hun financiële reserves voor hun dagelijkse activiteiten maar kunnen bijvoorbeeld terugvallen op een bescheiden vastgoedpatrimonium. Aan de andere kant heb je de wendbare ondernemingen die kort op de bal spelen. Ze innoveren en weten alle kansen te benutten, waarbij ze zelfs hun productiemethoden, hun partnerships voor de distributie of hun organisatie in twijfel durven trekken.

Zullen we na de digitale shift als gevolg van de pandemie nu een shift naar energie-efficiëntie meemaken door de oorlog in Oekraïne?

Zeker en vast. Alle industriële of ambachtelijke kmo’s moeten hun processen herzien. En zij die hun vak het best onder de knie hebben – in de bijna ‘ambachtelijke’ betekenis van het woord – zullen hierin het best slagen.

Welk advies zou u in deze context aan HR-managers geven?

Ik denk dat ze meer dan ooit blijk moeten geven van een positieve instelling en welwillendheid ten aanzien van hun teams. Het wordt voor iedereen moeilijk! Ze zullen creatieve en innovatieve oplossingen moeten vinden. In dat verband kan de vierdagenweek –die recent is opgenomen in de ‘arbeidsdeal’ – echte kansen bieden, in tegenstelling tot wat vele kmo’s lijken te denken.

Gerelateerde artikels