Familiaal succes: waarden en cultuur in een familiebedrijf

Auteur: Partena Professional (HR Service Provider)
Leestijd: 4min

Bedrijfscultuur, dat is “hoe we de dingen hier doen”. Het gaat over de “aard van het beestje”, over wat belangrijk is in een bedrijf. En ja, in een familieonderneming is dat vaak net iets anders dan in andere omgevingen. Maar is het ook beter? 

‘Wat de bedrijfscultuur in familiebedrijven anders maakt? We zien dat de communicatielijnen over het algemeen korter zijn, en dat de sfeer veel informeler is. Letterlijk familialer’, zegt professor Frank Lambrechts, organisatiepsycholoog en bedrijfseconoom aan de Universiteit Hasselt.

‘De beste familiale bedrijven laten ruimte aan mensen van buiten de familie om hun stempel te drukken op de onderneming’

Frank Lambrechts, organisatiepsycholoog en bedrijfseconoom Universiteit Hasselt

In familiebedrijven staat men ook meer open voor experimenten, heeft hij al gemerkt. ‘Dat kenmerkt zulke bedrijven omdat zij haast per definitie meer op de lange termijn gericht zijn. Er zit geduldig kapitaal achter. Dat is een essentiële voorwaarde voor innovatie.’

Addertjes onder het gras

Vele bedrijven willen maar al te graag de typische kenmerken van een familieonderneming overnemen. Maar er schuilen ook addertjes onder het familiale gras. Zo brengt een familie haar waarden en ideeën mee naar de werkvloer. Gaat het dus om een disfunctionele familie? Dan kan die weleens aan de basis liggen van een disfunctionele bedrijfscultuur, geeft Frank Lambrechts aan.

Een ander belangrijke factor is hoe familiebedrijven omgaan met de eigen geschiedenis en tradities. ‘In sommige familiale bedrijven werkt die traditie verstikkend en blokkeert ze vernieuwing.’

De oprichter van de onderneming speelt een cruciale rol in de cultuur van de onderneming, weet Frank Lambrechts nog. ‘De oprichters zetten de toon van in het begin en blijven dat doen. De schaduw van de oprichter dwaalt soms een generatie later nog rond op het bedrijf. Dat kan ook positief zijn. Veel hangt van af van de heersende toon.’

 

Buitenwereld binnenhalen

Om een bedrijfscultuur bij te sturen, is er een frisse wind nodig. Dat is zo in elke werkomgeving, en in het bijzonder in familiebedrijven waar het discours kan blijven hangen in “onze familie heeft het altijd zo gedaan”.

Geslotenheid en de bijhorende pensée unique dwarsbomen de vernieuwing die elke onderneming nodig heeft.

‘Om een cultuur van openheid en tegenspraak te installeren,’ zegt Frank Lambrechts, ‘is het goed om de buitenwereld binnen te halen. De eigen medewerkers kunnen de stem van buiten de bedrijfsmuren – en van buiten de familie – vertolken.’

Maar ook een adviesraad of raad van bestuur met onafhankelijke bestuurders – of waarom niet, een externe CEO – kunnen frisse ideeën aanbrengen.

 

Familiaal groeien

Kan een familiebedrijf zijn familiale karakter en waarden behouden, en toch groeien en de wereld veroveren? ‘Ik denk van wel, maar het ligt eraan hoe je dat aanpakt. Soms is dat familiale karakter inderdaad een rem op de groei omdat bepaalde zaken genegeerd of niet uitgesproken worden. Dat is gevaarlijk.’

Maar er bestaan ook andere ondernemingen, zegt de expert. ‘Ik ken familiale bedrijven die perfect in staat zijn om te groeien over de generaties heen. Ze blikken expliciet terug op hun geschiedenis en leggen zo de sterktes van hun onderneming bloot: wat hebben we goed gedaan en hoe kunnen we onze kwaliteiten koppelen aan groei? En niet onbelangrijk: deze bedrijven laten de ruimte aan mensen van buiten de familie om hun stempel te drukken op de onderneming. Dát lijken mij de beste familiale bedrijven.’

Gerelateerde artikels